RECHTBANK DEN HAAG
Machtiging tot het verlenen van verplichte zorg
[betrokkene],
Team Jeugd- en Zorgrecht
Zaak-/rekestnr.: C/09/712318 / FA RK 26-9234
Datum beschikking: 24 september 2026
Beschikking naar aanleiding van het door de officier van justitie ingediende verzoek tot het verlenen van een zorgmachtiging als bedoeld in artikel 6:4 van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), ten aanzien van:
hierna te noemen: betrokkene,
geboren op [geboortedatum] 1988 te [geboorteplaats],
wonende te [woonplaats],
advocaat: mr. E.A.E.G.J. Libosan te Den Haag.
ProcesverloopBij verzoekschrift, ingekomen ter griffie op 9 september 2026, heeft de officier van justitie verzocht om een zorgmachtiging.
Bij het verzoekschrift zijn de volgende bijlagen gevoegd:
- een op 3 september 2026 ondertekende medische verklaring van [naam 1], psychiater, die betrokkene heeft onderzocht maar niet bij de behandeling betrokken was;
- een blanco zorgkaart;
- een zorgplan van 14 juli 2026;
- de bevindingen van de geneesheer-directeur van 8 september 2026;
- een afschrift van de politiemutaties;
- een brief van de officier van justitie van 13 juli 2026, waaruit blijkt dat betrokkene geen justitiële documentatie heeft.
De mondelinge behandeling van het verzoek heeft plaatsgevonden op 24 september 2026. Daarbij zijn gehoord:
- betrokkene, bijgestaan door zijn advocaat;
- de sociaal psychiatrisch verpleegkundige, [naam 2] (telefonisch);
- de verpleegkundige, [naam 3] (telefonisch).
Omdat door de officier van justitie een nadere toelichting op of motivering van het verzoek niet nodig werd geacht en het de rechtbank ter zitting is gebleken dat diens aanwezigheid ook niet noodzakelijk was om tot een inhoudelijke beslissing te kunnen komen, is de officier van justitie niet gehoord.
Standpunten ter zitting
Betrokkene heeft op de zitting naar voren gebracht dat hij het niet eens is met het verzoek. Na het overlijden van de zus van betrokkene in 2020 is het een tijd niet goed gegaan met hem. Betrokkene heeft in een rouwperiode gezeten en emotionele problemen gehad. Voor het overlijden van zijn zus leefde betrokkene zelfstandig en heeft hij ook gereisd. Betrokkene kan zich niet vinden in de diagnose en het geschetste ernstig nadeel. Het GGZ-dossier van betrokkene dat in 2013 was geopend, is gesloten vanwege een onjuiste diagnose. Sindsdien heeft betrokkene geen contact meer gehad met de GGZ. Betrokkene erkent dat hij hard kan praten en agressief kan overkomen als hij boos is, maar hij kan ook erg stil zijn. Hij wil vermijden dat hij agressief overkomt. Verder verklaart betrokkene dat hij moeite heeft met bemoeienis van derden. Er worden dingen gezegd die niet goed vallen bij hem en daarom wil hij niet in gesprek met [zorginstantie 1].
Primair pleit de advocaat tot afwijzing van het verzoek. Volgens de advocaat is de medische verklaring innerlijk tegenstrijdig. Het is onvoldoende duidelijk wat de stoornis is. Ter zitting wordt er gesproken over katatonie, maar de medische verklaring spreekt over schizofrenie. De advocaat betwist dat katatonie onderdeel kan zijn van schizofrenie. Daarnaast is het ernstig nadeel onvoldoende onderbouwd. De motivering dat betrokkene zorg nodig zou hebben, is onvoldoende. Subsidiair verzoekt de advocaat om de behandeling aan te houden en een aanvullende medische verklaring op te laten stellen vanwege de door de advocaat gestelde tegenstrijdigheden.
De sociaal psychiatrisch verpleegkundige heeft ter zitting naar voren gebracht dat betrokkene al langere tijd psychotisch is. Betrokkene is afgestudeerd fysiotherapeut, maar zijn leven staat volledig stil. Hij woont bij zijn ouders en in de thuissituatie is sprake van dreigend en agressief gedrag richting hen. Zij maken zich ook zorgen. Er is meerdere malen geprobeerd om betrokkene in de zorg te krijgen, maar doordat betrokkene er anders tegenaan kijkt is dit nog niet gelukt. Er is een zorgmachtiging nodig om betrokkene de zorg te bieden die hij nodig heeft. Betrokkene is ernstig vermagerd, wat schadelijk kan zijn, zowel lichamelijk als voor zijn psychiatrisch ziektebeeld. Het plan is om betrokkene eerst medicamenteus te behandelen en daarna de vervolgbehandeling vorm te geven. Schizofrenie kan zich op verschillende manieren uiten. Katatonie kan onderdeel zijn van schizofrenie. Dit is bij betrokkene aan de orde. De behandelaren twijfelen niet aan de medische verklaring. De medische verklaring is niet innerlijk tegenstrijdig en een nieuwe medische verklaring is niet nodig. Betrokkene laat mutistisch gedrag zien en het is dan lastig om goed contact met hem te krijgen. Hij lijkt soms helemaal afwezig te zijn.
De verpleegkundige heeft ter zitting naar voren gebracht dat het de behandelaren in 2013 niet lukte om betrokkene in de zorg te krijgen of een behandeling van de grond te krijgen. Betrokkene was in beeld bij [zorginstantie 2]. Zij hebben ruim een jaar geprobeerd om betrokkene in de zorg te krijgen en hadden frequent contact met betrokkene. Er is sprake van een wisselend beeld. Betrokkene is bekend met periodes van verstarring en katatonie; zo is hij ook in beeld gekomen. Het is verontrustend om te zien. Er is geprobeerd om medicatie op te starten, maar betrokkene is niet medicatietrouw en de medicatie is hierdoor gestopt. Betrokkene heeft enig ziektebesef, maar geen ziekte-inzicht. Hij geeft aan dat hij verdriet en trauma ervaart door het overlijden van zijn zus, maar ten aanzien van de katatonie en psychiatrische symptomen is het ziektebesef en -inzicht beperkt. De psychiatrische symptomen waren in 2013, voor het overlijden van de zus in 2020, al aanwezig en worden nog steeds waargenomen. Er is een duidelijk waarneembare spanning aanwezig. Betrokkene kwam wel naar afspraken, maar de communicatie verliep moeizaam. Dit komt voort uit de katatonie.
Beoordeling
Telefonisch horen van behandelaren
Door een miscommunicatie zijn de behandelaren niet in persoon op de zitting verschenen. De rechtbank heeft vervolgens gekozen om de behandelaren telefonisch te horen.
De advocaat heeft bezwaar gemaakt tegen de telefonische aanwezigheid van de behandelaren op de zitting. Volgens de advocaat moet de rechtbank de behandelaren in persoon horen. De bepaling ten aanzien van het horen van betrokkene in persoon dient naar analogie te worden toegepast. Alleen bij hoge uitzondering mag hierop een uitzondering worden gemaakt. Gelet hierop verzoekt de advocaat het verzoek aan te houden en op een ander moment verder te behandelen in de persoonlijke aanwezigheid van de behandelaren.
De rechtbank oordeelt als volgt. Op grond van artikel 6:1 Wvggz dient de rechter betrokkene (in beginsel) in persoon te horen. Anders dan de advocaat van betrokkene stelt, bestaat deze wettelijke verplichting niet voor behandelaren. De rechtbank ziet ook geen aanleiding om de bepaling ten aanzien van het horen van betrokkene in persoon naar analogie toe te passen voor de behandelaren. De rechtbank weegt daarbij mee dat uit artikel 6:1 lid 6 Wvggz, volgt dat behandelaren niet verplicht zijn om te verschijnen, tenzij door de rechtbank anders is bepaald. Dit laatste is in het onderhavige geval niet aan de orde. Gelet op het voorgaande passeert de rechtbank dit verweer van de advocaat van betrokkene.
Verder is tijdens de zitting gebleken dat nog een derde persoon van [zorginstantie 1] aanwezig was in de ruimte van waaruit de behandelaren belden. De aanwezigheid van deze persoon is voorafgaand aan de zitting niet door de behandelaren benoemd.
De advocaat acht het onaanvaardbaar dat meer personen van [zorginstantie 1] telefonisch aanwezig zijn dan vooraf aangekondigd. Hierdoor is de privacy van betrokkene geschonden. De advocaat heeft de rechtbank verzocht om hieraan consequenties te verbinden.
De behandelaren hebben verklaard de andere aanwezige persoon een psycholoog betreft die is verbonden aan [zorginstantie 1]. Deze psycholoog is onderdeel van het team en (in)direct betrokken bij de behandeling van betrokkene, omdat het dossier van betrokkene in het team wordt besproken. Het is daarom onjuist dat de privacy van betrokkene is geschonden door de aanwezigheid van deze persoon op de zitting.
De rechtbank oordeelt als volgt. Nog daargelaten dat de advocaat niet heeft gesteld welk gevolg aan genoemd handelen van [zorginstantie 1] zou moeten worden verbonden, ziet de rechtbank ook geen aanleiding om hieraan gevolgen te verbinden nu het de inhoudelijke beoordeling van de zaak niet raakt. De rechtbank weegt hierbij mee dat het gaat om een psycholoog van [zorginstantie 1] die aan het team van de behandelaren is verbonden en daarmee bekend is met het dossier van betrokkene. Er is daarmee geen schending van de privacy van betrokkene. Ook bij een fysieke verschijning op de zitting zou deze psycholoog zijn toegelaten tot de zitting. De rechtbank heeft toegezegd een en ander intern terug te koppelen om in toekomstige situaties dergelijke onduidelijkheden te voorkomen.
Inhoudelijke beoordeling
Uit de medische verklaring blijkt dat betrokkene lijdt aan een psychische stoornis, te weten een psychotisch toestandsbeeld met katatonie in partiele remissie bij een 37-jarige man bekend met schizofrenie.
De rechtbank ziet in hetgeen de advocaat heeft aangevoerd geen aanleiding om aan de conclusies in de medische verklaring, opgesteld door een onafhankelijk psychiater die betrokkene in persoon heeft onderzocht, te twijfelen. Zowel de onafhankelijk psychiater als de behandelaren op de zitting hebben verklaard dat bij betrokkene sprake is van katatonie in het kader van bij betrokkene vastgestelde schizofrenie. Op de zitting hebben de behandelaren toegelicht dat schizofrenie zich op verschillende manieren kan uiten. Katatonie kan onderdeel zijn van schizofrenie. Dit is bij betrokkene aan de orde. Gelet hierop acht de rechtbank de medische verklaring niet innerlijk tegenstrijdig en is een nieuwe medische verklaring niet nodig.
Deze stoornis leidt tot ernstig nadeel, gelegen in:
- ernstig lichamelijk letsel;
- ernstige psychische schade;
- ernstige financiële schade;
-maatschappelijke teloorgang;
- de situatie dat betrokkene met hinderlijk gedrag agressie van anderen oproept.
Betrokkene heeft in 2013 een eerste psychose gehad. Sindsdien is het hem niet gelukt om zijn leven weer op te pakken. Hij woont bij zijn ouders, werkt niet en heeft geen dagbesteding. Betrokkene heeft een verstoord dag- en nachtritme, laat agressief gedrag zien en schreeuwt en praat tegen onzichtbare anderen. Betrokkene is daarbij dreigend op zijn moeder afgelopen alsof hij haar wil aanvallen. Ook heeft hij een stoel vernield. Daarnaast is op momenten sprake van katatonie. Betrokkene kan hierdoor niet altijd adequaat reageren en eet en drinkt onvoldoende. In de ergste gevallen kan katatonie leiden tot de dood.
Om het ernstig nadeel af te wenden, de geestelijke gezondheid van betrokkene te stabiliseren, de geestelijke gezondheid van betrokkene te herstellen zodanig dat hij zijn autonomie zoveel mogelijk herwint en de door de stoornis bedreigde of aangetaste fysieke gezondheid van betrokkene te stabiliseren of te herstellen, heeft betrokkene zorg nodig.
Gebleken is dat er geen mogelijkheden voor passende zorg op vrijwillige basis zijn. Uit de stukken en de verklaring van betrokkene ter zitting blijkt dat hij het contact met de behandelaren afhoudt en medicatie en behandeling weigert. Om die reden kan de zorg niet in een vrijwillig kader en is verplichte zorg nodig.
De in het verzoekschrift genoemde vormen van zorg zijn gebaseerd op de medische verklaring, het zorgplan en het advies van de geneesheer-directeur. Deze vormen van verplichte zorg zijn door de rechtbank tijdens de mondelinge behandeling besproken.
Gelet op het voorgaande acht de rechtbank de volgende vormen van verplichte zorg zonder meer noodzakelijk om het ernstig nadeel af te wenden:
- toedienen van medicatie;
- verrichten medische controles;
- aanbrengen van beperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten, die tot gevolg hebben dat betrokkene iets moet doen of nalaten, waaronder het gebruik van communicatiemiddelen.
Daarnaast acht de rechtbank ook de volgende vormen van verplichte zorg noodzakelijk indien sprake is van decompensatie van het toestandsbeeld van betrokkene en/of het ernstig nadeel niet langer in het ambulante kader kan worden afgewend:
- beperken van de bewegingsvrijheid;
- opnemen in een accommodatie.
Gelet op hetgeen ter zitting is besproken ziet de rechtbank geen aanleiding voor het opleggen van verplichte zorg in de vorm van:
- andere medische handelingen en therapeutische maatregelen.
Niet gebleken is dat deze vormen van zorg in het verleden noodzakelijk zijn geweest en niet voorzienbaar is dat het opleggen hiervan direct noodzakelijk zal zijn. Het verzoek zal daarom in zoverre worden afgewezen.
Er zijn geen minder bezwarende alternatieven die hetzelfde beoogde effect hebben. De verplichte zorg is bovendien evenredig en naar verwachting effectief. Uit de stukken blijkt verder dat bij het bepalen van de juiste zorg rekening is gehouden met de voorwaarden die noodzakelijk zijn om deelname van betrokkene aan het maatschappelijk leven te bevorderen, alsmede met de veiligheid van betrokkene.
Gelet op het voorgaande is voldaan aan de criteria voor en doelen van verplichte zorg als bedoeld in de Wvggz. De zorgmachtiging zal daarom worden verleend.
Beslissing
De rechtbank:
verleent een zorgmachtiging ten aanzien van:
[betrokkene],
geboren op [geboortedatum] 1988 te [geboorteplaats],
inhoudende dat bij wijze van verplichte zorg de volgende maatregelen kunnen worden getroffen:
- toedienen van medicatie;
- verrichten medische controles;
- aanbrengen van beperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten, die tot gevolg hebben dat betrokkene iets moet doen of nalaten, waaronder het gebruik van communicatiemiddelen;
en daarnaast ook de volgende maatregelen indien sprake is van decompensatie van het toestandsbeeld van betrokkene en/of het ernstig nadeel niet langer in het ambulante kader kan worden afgewend:
- beperken van de bewegingsvrijheid;
- opnemen in een accommodatie;
bepaalt dat deze machtiging geldt tot en met 24 maart 2027;
wijst af het meer of anders verzochte.