RECHTBANK DEN HAAG
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiseres] , V-nummer: [V-nummer], eiseres
de minister van Asiel en Migratie, de minister
Samenvatting
Zittingsplaats Zwolle
Bestuursrecht
zaaknummer: NL25.58234
(gemachtigde: mr. A.A. Scholtmeijer),
en
(gemachtigde: mr. Y.E.C. Thole).
1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de asielaanvraag van eiseres als bedoeld in artikel 28 van de Vw. Eiseres is het hier niet mee eens. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de afwijzing van de asielaanvraag.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de afwijzing van de asielaanvraag niet in stand kan blijven. De minister heeft het standpunt dat de herkomst van eiseres niet geloofwaardig is onvoldoende gemotiveerd. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Procesverloop
2. Eiseres heeft een aanvraag om verlening van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Zij stelt van Somalische nationaliteit te zijn en te zijn geboren op [geboortedatum] 1970. De minister heeft met het bestreden besluit van 26 november 2025 deze aanvraag in de verlengde procedure afgewezen als kennelijk ongegrond.
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
De rechtbank heeft het beroep op 6 oktober 2026 samen met het verzoek om een voorlopige voorziening hangende dit beroep, op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres, A. Ahmed als tolk en de gemachtigde van de minister.
Beoordeling door de rechtbank
Het asielrelaas
3. Eiseres legt aan haar asielaanvraag het volgende ten grondslag. Eiseres heeft verklaard dat zij de Somalische nationaliteit heeft en tot de Sheekhaal bevolkingsgroep behoort. Eiseres stelt afkomstig te zijn uit Kaharoon (Zuid-Somalië). Eiseres heeft verklaard dat Al Shabaab haar in 2022 benaderde om voor hen te werken en omdat Al Shabaab haar dochter wilde laten uithuwelijken. Vervolgens is de dochter van eiseres vermist geraakt en heeft Al Shabaab de broer van eiseres vermoord. Eiseres is vervolgens gevlucht.
Het bestreden besluit
4. Het asielrelaas van eiseres bevat volgens de minister de volgende relevante elementen:
1. Identiteit, nationaliteit en herkomst;
2. Problemen met Al Shabaab.
De minister stelt zich hierover op het standpunt dat eiseres haar identiteit, nationaliteit en herkomst deels geloofwaardig is. De minister houdt de identiteit en nationaliteit aan maar vindt het ongeloofwaardig dat eiseres afkomstig is uit Kaharoon, Jubbada Hoose, Zuid-Somalië. De minister stelt zich in dit kader op het standpunt dat eiseres de herkomstvragen redelijk goed heeft beantwoord maar dat bureau TOELT in de door eiseres gesproken taal aanwijzingen heeft geconstateerd die wijzen op een andere herkomst. De minister wijst hierbij op het rapport taalanalyse van TOELT van 28 augustus 2025. Het Somalisch dat eiseres spreekt is blijkens dit rapport eenduidig niet te herleiden tot de spraakgemeenschap binnen Zuid-Somalië en komt in zijn geheel overeen met het Somalisch dat gangbaar is in Noord-Somalië. Eiseres haar herkomst wordt daardoor niet gevolgd en eiseres wordt daardoor in grote lijnen niet als geloofwaardig beschouwd. De minister stelt zich op het standpunt dat de problemen van eiseres met Al Shabaab ongeloofwaardig zijn. De minister betrekt hier onder meer bij dat de door eiseres gestelde problemen zich afspelen in Kaharoon en dat de herkomst uit Zuid-Somalië niet wordt gevolgd. De minister betrekt ook bij het tweede asielmotief dat eiseres in grote lijnen niet als geloofwaardig kan worden beschouwd vanwege de ongeloofwaardige herkomst. Tot slot betrekt de minister hierbij dat eiseres wisselend verklaart over de kern van haar asielmotief, dat het niet inzichtelijk is dat Al-Shabaab eiseres wilde rekruteren en dat eiseres wisselend en tegenstrijdig verklaart over de gebeurtenissen rond haar dochter. Eiseres valt volgens de minister niet onder het risicoprofiel alleenstaande vrouw uit paragraaf C9/30.3.2. van de Vc en loopt bij terugkeer geen reëel risico op ernstige schade. De minister concludeert daarom dat de asielaanvraag wordt afgewezen als kennelijk ongegrond.
De omvang van de beoordeling
5. Uit de arresten Quotal en Ebilum van 4 juni 2026 van het Hof volgt dat een
rechter in eerste aanleg, bij wie beroep is ingesteld tegen een beslissing tot afwijzing van
een verzoek om internationale bescherming, de bevoegdheid heeft om een bindende
uitspraak te doen over de geloofwaardigheid van het ter staving van dat verzoek overgelegde asielrelaas, over de aannemelijkheid van de vrees voor vervolging van de verzoeker of het reële risico voor hem op ernstige schade bij terugkeer naar zijn land van herkomst, alsmede over de gegrondheid van dat verzoek, rekening houdend met alle elementen die in de beroepsprocedure naar voren zijn gebracht.
Ten aanzien van de geloofwaardigheid van de herkomst van eiseres
De taalanalyse van TOELT van 28 augustus 2025
6. In het rapport taalanalyse van 28 augustus 2025 wordt geconcludeerd dat eiseres op grond van de verrichte taalanalyse eenduidig niet te herleiden is tot de spraakgemeenschap binnen Zuid-Somalië. In het rapport staat - samenvattend - vermeld dat van eiseres redelijkerwijs verwacht mag worden dat zij een beheersing op moedertaalniveau heeft van een vorm van een Somalisch dialect zoals gangbaar in Kaharoon (met name het Af-Majeerteen). Het Somalisch van eiseres komt blijkens het rapport geheel overeen met Somalisch zoals dat gangbaar is in Noord-Somalië.
De reactie van TOELT van 9 april 2026 op de bron Clear Global
TOELT heeft in reactie op een verwijzing naar de bron Clear Global op 9 april 2026 een rapport uitgebracht. De minister heeft dit rapport op 5 oktober 2026 overgelegd in het onderhavige dossier. In dit rapport van TOELT staat – samenvattend – dat het geen juiste voorstelling van zaken kan zijn dat in heel Somalië meer dan 84% van de bevolking Noord-Somalisch spreekt. Uitgaande van recente taalkundige publicaties moet bij de interpretatie van de uitkomsten van taalanalyses voor het Somalisch nog steeds worden uitgegaan van de gegevens van Lamberti. Noordelijke dialecten van het Somalisch zijn in het overgrote deel van zuidelijk Somalië niet gangbaar als voertaal in het dagelijks leven. Recenter onderzoek van Nilsson (2018-2025) bevestigt de beschrijving van Lamberti en verfijnt deze verder.
Wat is het standpunt van eiseres?
Eiseres voert aan dat de taalanalyse er ten onrechte aan voorbij gaat dat eiseres het overgrote deel van haar leven heeft samengewoond met haar moeder, die uit Noord-Somalië komt. Eiseres heeft altijd Noord-Somalisch gesproken met haar moeder en spreekt beide dialecten. Eiseres wijst hierbij op een rapport van het Noorse LandInfo waaruit volgt dat het Af-Majeerteen, zoals volgens de minister gangbaar is in Kaharoon, wordt ingedeeld als een Noord-Somalisch dialect. Verder blijkt uit kaarten die zijn opgenomen in het rapport van LandInfo dat het Noord-Somalische dialect ook in het zuiden van Somalië te vinden is in: “Lower Jubba”, zijnde Jubbada Hoose waar eiseres stelt vandaan te komen. Volgens eiseres kan, gelet op het rapport van LandInfo, niet zonder meer worden uitgegaan van het onderzoek van Lamberti waar TOELT zich op baseert. Eiseres wijst verder op een uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Rotterdam van 4 februari 2026 waarin succesvol beroep wordt gedaan op een rapport van Translators without Borders (Clear Global). Eiseres wijst in dit kader eveneens op een Update van VWN waarin de eerder genoemde uitspraak van zittingsplaats Rotterdam wordt besproken. Eiseres leidt daaruit af dat de vergewisplicht ook in haar zaak door de minister is geschonden doordat de aanname dat een herkomst uit Zuid-Somalië noodzakelijkerwijs gepaard gaat met een Zuid-Somalisch dialect onvoldoende onderbouwd is. Eiseres heeft in haar aanvullende gronden van beroep nog een aantal uitspraken van deze rechtbank, van verschillende zittingsplaatsen aangehaald. Tot slot heeft eiseres een verklaring van haar zoon overgelegd, met wie zij sinds dit jaar weer herenigd is in Nederland.
Wat is het standpunt van de minister?
Om te beginnen heeft de minister op zitting desgevraagd toegelicht dat het feit dat eiseres de herkomstvragen redelijk goed heeft beantwoord betekent dat ervan uitgegaan kan worden dat de verklaringen van eiseres over haar herkomst in de lijn der verwachting vallen. Ten aanzien van de ligging van de gestelde herkomstplaats van eiseres, Kaharoon, erkent de minister dat deze op de kaart ligt in een gebied waar Noord-Somalisch wordt gesproken. De minister stelt echter dat Lamberti onderscheid maakt tussen verschillende soorten subdialecten binnen het Noord-Somalisch, en dat eiseres het te verwachten subdialect niet spreekt. De minister heeft ter zitting desgevraagd erkend dat in het bestreden besluit en in de taalanalyse niet wordt gesproken over enige subdialecten en verwijst naar een rapport van LandInfo dat eiseres bij de zienswijze heeft overgelegd. Daaruit blijkt volgens de minister dat er drie subcategorieën bestaan binnen het Noord-Somalisch. De minister stelt zich verder op het standpunt dat van de deskundigheid van TOELT kan worden uitgegaan en dat eiseres er voorafgaand aan de taalanalyse op is gewezen dat zij alle dialecten moet laten horen die zij beheerst.
Het oordeel van de rechtbank
7. De rechtbank stelt vast dat de ligging van de gestelde woonplaats van eiseres niet in geschil is tussen partijen. Ook is niet in geschil dat eiseres de herkomstvragen redelijk goed heeft beantwoord. Wel in geschil is of van eiseres verwacht mag worden dat zij een ander subdialect van het Noord-Somalisch spreekt. Op zitting is vastgesteld dat de plaatsnaam Kaharoon fonetisch is opgeschreven en dat daarmee de plaats Kamjaron is bedoeld. Op zitting is ook vastgesteld dat in de gestelde herkomstplaats van eiseres (Kamjaron) blijkens de kaarten uit de deskundigenrapportages het hoofddialect Noord-Somalisch (Northern Somalia ) wordt gesproken. Op zowel de kaart van Lamberti als die van Clear Global valt de herkomstplaats van eiseres in het gebied waar het Noord-Somalische dialect wordt gesproken. De rechtbank stelt daarmee vast dat niet in geschil is van welke kaart uitgegaan dient te worden.
De rechtbank stelt vervolgens vast dat uit zowel de taalanalyse als de besluitvorming niet naar voren komt dat er verschillende subdialecten zijn binnen het Noord-Somalisch en dat in de spraak van eiseres specifiek één van de drie varianten verwacht mag worden en waarom. De taalanalyse stelt enkel dat het Somalisch van eiseres in zijn geheel overeen komt met het Somalisch zoals dat gangbaar is in Noord-Somalië en dat van eiseres redelijkerwijs verwacht mag worden dat zij een beheersing op moedertaalniveau heeft van een vorm van een Somalisch dialect zoals gangbaar in Kamjaron (met name het Af-Majeerteen).
De rechtbank merkt op dat een rapportage van TOELT een deskundigenadvies is aan de minister ten behoeve van de uitvoering van zijn bevoegdheden. Het bestuursorgaan mag op het advies van een deskundige afgaan, nadat is nagegaan of dit advies op zorgvuldige wijze tot stand is gekomen, de redenering daarin begrijpelijk is en de getrokken conclusies daarop aansluiten. Als een partij concrete aanknopingspunten voor twijfel aan de zorgvuldigheid van de totstandkoming van het advies, de begrijpelijkheid van de in het advies gevolgde redenering of het aansluiten van de conclusies daarop naar voren heeft gebracht, mag het bestuursorgaan niet zonder nadere motivering op het advies afgaan. Zo nodig vraagt het bestuursorgaan de adviseur een reactie op wat over het advies is aangevoerd.
Eiseres heeft naar het oordeel van de rechtbank concrete aanknopingspunten voor twijfel naar voren gebracht door te wijzen op het feit dat uit zowel het onderzoek van Lamberti als de informatie van Clear Global naar voren komt dat het Noord-Somalisch dialect gangbaar is in Kamjaron. Eiseres is door de minister enkel tegengeworpen dat het Somalisch dat zij spreekt overeenkomt met het Somalisch dat gangbaar is in Noord-Somalië. Uit de deskundigenrapportages van TOELT blijkt niet wat er van eiseres verwacht werd in haar spraak en waarop dat precies gebaseerd was. Hierdoor is naar het oordeel van de rechtbank twijfel ontstaan aan de zorgvuldigheid van de totstandkoming van het advies, de begrijpelijkheid van de in het advies gevolgde redenering en het aansluiten van de conclusies daarop.
TOELT heeft deze twijfel vervolgens naar het oordeel van de rechtbank niet kunnen wegnemen met de reactie van 9 april 2026 op de bron Clear Global. In deze reactie wordt immers niet ingegaan op de vraag welke subdialecten bestaan binnen het Noord-Somalisch en waarom van eiseres verwacht mag worden dat zij een ander dialect spreekt dan wat uit de taalanalyse naar voren kwam. Sterker nog, de rechtbank stelt vast dat TOELT in de reactie van 9 april 2026 heeft opgenomen dat Noordelijke dialecten van het Somalisch in het overgrote deel van zuidelijk Somalië niet gangbaar zijn als voertaal in het dagelijks leven. TOELT maakt hierbij geen onderscheid tussen verschillende varianten van Noord-Somalisch en licht dit niet verder toe. Dit terwijl TOELT zich baseert op onderzoek van Lamberti, waarbij gebruik wordt gemaakt van kaarten die laten zien dat er wel degelijk een Noord-Somalisch dialect wordt gesproken in delen van Zuid-Somalië.
De rechtbank kan aldus uit de deskundigenrapportages en uit de besluitvorming niet afleiden dat het Af-Majeerteen het geldend dialect is dat in Kamjaron wordt gesproken en dat van eiseres verlangd mag worden dat zij het Af-Majeerteen spreekt. De rechtbank overweegt hierbij dat de minister de ontstane twijfel ook niet kan wegnemen door te verwijzen naar een rapportage die door eiseres in de zienswijze is overgelegd. Hoewel de taalanalyse stelt dat het dialect Af-Majeerteen van eiseres mag worden verwacht gelet op de door haar gestelde herkomst en de bron van LandInfo vermeldt dat het Af-Majeerteen een subdialect binnen het Noord-Somalisch is dat in het zuiden wordt gesproken, ligt het op de weg van de minister om zorgvuldig tot een besluit te komen en goed te onderbouwen waarom het Noord-Somalisch dat eiseres spreekt niet overeen komt met de gestelde herkomst. Dit moet blijken uit de onderbouwing van de minister middels de deskundigenrapportages dan wel de besluitvorming. Dat is naar het oordeel van de rechtbank niet gebleken. De beroepsgrond slaagt.
Conclusie
8. De rechtbank stelt vast dat de minister in de besluitvorming is uitgegaan van misleiding aan de zijde van eiseres nu haar gestelde herkomst niet geloofwaardig is geacht en dat eiseres daardoor in grote lijnen niet als geloofwaardig is beschouwd. De herkomst van eiseres raakt de kern van haar asielmotief omdat de door haar gestelde problemen met Al Shabaab zich in Zuid-Somalië hebben voorgedaan en de minister niet volgt dat zij daarvandaan komt. De conclusie over de herkomst van eiseres werkt door in de gehele besluitvorming. De rechtbank komt daardoor niet toe aan de overige beroepsgronden of beoordeling van de rest van het besluit en draagt de minister op een nieuw besluit te nemen met inachtneming van deze uitspraak.
Conclusie en gevolgen
9. De minister heeft de aanvraag ten onrechte afgewezen als kennelijk ongegrond. Het beroep is gegrond omdat het bestreden besluit in strijd is met de artikelen 3:2 en 3:46 van de Algemene wet bestuursrecht. Dit betekent dat eiseres gelijk krijgt. De rechtbank vernietigt daarom het bestreden besluit. De rechtbank ziet geen reden om de rechtsgevolgen van het besluit in stand te laten of zelf een beslissing te nemen.
De rechtbank bepaalt met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht dat de minister een nieuw besluit moet nemen en daarbij rekening houdt met deze uitspraak. De rechtbank geeft de minister hiervoor zes weken.
Omdat het beroep gegrond is krijgt eiseres een vergoeding van haar proceskosten.
De minister moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.868,- omdat de gemachtigde van eiseres een beroepschrift heeft ingediend en aan de zitting heeft deelgenomen. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- vernietigt het bestreden besluit van 26 november 2025;
- draagt de minister op binnen zes weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak;
- veroordeelt de minister tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiseres.
Deze uitspraak is gedaan door mr. I.M. Brandwacht - Kampman, rechter, in aanwezigheid van F.E. Siblesz, griffier.
Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.