RECHTBANK DEN HAAG
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 19 oktober 2026 in de zaak tussen
[eiseres] , v-nummer: [x] , eiseres
de minister van Asiel en Migratie,
Zittingsplaats Arnhem
Bestuursrecht
zaaknummers: NL26.30726 en NL26.30744
mede namens haar minderjarige kind
[minderjarige] , v-nummer: [x]
(gemachtigde: mr. L.M. Straver),
en
(gemachtigde: mr. R.L.F. Zandbelt).
Procesverloop
Bij besluit van 28 mei 2026 (het bestreden besluit) heeft de minister aan eiseres de maatregel van bewaring op grond van artikel 59a, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000) opgelegd.
Eiseres heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld. Dit beroep moet tevens worden aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding.
De rechtbank heeft het beroep op 9 juni 2026 op zitting behandeld. Eiseres is verschenen, bijgestaan door haar gemachtigde. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.
De minister heeft na de zitting op 9 juni 2026 de maatregel van bewaring opgeheven, nadat deze rechtbank een verzoek om het treffen van een voorlopige voorziening tegen de feitelijke uitzetting van eiseres naar Spanje heeft toegewezen. De rechtbank heeft vervolgens het onderzoek heropend en partijen hebben een schriftelijke reactie gegeven. Daarna heeft de rechtbank het onderzoek gesloten.
Overwegingen
1. Omdat de bewaring is opgeheven, beperkt de beoordeling zich in deze zaak tot de vraag of aan eiseres schadevergoeding moet worden toegekend. In dit verband moet de vraag worden beantwoord of de tenuitvoerlegging van de maatregel van bewaring op enig moment voorafgaande aan de opheffing daarvan onrechtmatig is geweest. Op grond van artikel 106 van de Vw kan de rechtbank indien de bewaring al is opgeheven vóór de behandeling van het verzoek om opheffing van de bewaring aan eiseres een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen.
Was er ten tijde van de inbewaringstelling een concreet aanknopingspunt voor overdracht?
2. Eiseres betoogt dat ten tijde van de inbewaringstelling geen concreet aanknopingspunt voor overdracht naar Spanje bestond. Zij stelt dat de uiterste overdrachtstermijn op 15 april 2026 is verstreken, waardoor er geen concreet aanknopingspunt meer bestaat. De overdrachtstermijn is, anders dan de minister stelt, niet opgeschort in de zin van artikel 27, derde lid, aanhef en onder c, van de Dublinverordening, vanwege de uitspraak van deze rechtbank van 25 februari 2026. De rechtbank heeft in de uitspraak het beroep van eiseres tegen het niet in behandeling nemen van haar asielaanvraag ongegrond verklaard en het daarmee verband houdende verzoek om een voorlopige voorziening niet-ontvankelijk verklaard. Hangende de daaropvolgende verzetsprocedure heeft de voorzieningenrechter van deze rechtbank op 16 maart 2026, wel een voorlopige voorziening toegewezen. Volgens eiseres heeft de toewijzing van dit tweede verzoek om voorlopige voorziening hangende verzet geen opschortende werking. Het feitelijk opschorten van de overdracht op 16 maart 2026 is volgens eiseres geen opschorting van de uitvoering van het overdrachtsbesluit in de zin van artikel 27, derde lid, aanhef en onder c, van de Dublinverordening. Eiseres verwijst hierbij naar rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling). De minister heeft de uiterste overdrachtstermijn opgeschort op 20 of 23 maart 2026 (tot 16 september 2026) en vervolgens ook op 29 april 2026 (tot 14 oktober 2027). Maar de eerste verlenging heeft volgens eiseres niet rechtsgeldig plaatsgevonden, zodat de uiterste overdrachtstermijn al was verstreken toen de minister de overdrachtstermijn op 29 april 2026 heeft verlengd.
Vaststaat dat de Spaanse autoriteiten het verzoek tot overname op 15 oktober 2025 hebben aanvaard. Uit artikel 29 van de ten tijde van belang geldende Dublinverordening, volgt dat eiseres uiterlijk op 15 april 2026 moest zijn overgedragen tenzij de overdrachtstermijn voor die datum is opgeschort. Naar de mening van de minister is dat het geval en is de overdrachtstermijn opgeschort door de toegewezen voorlopige voorziening hangende verzet op 16 maart 2026.
Uit het arrest E.N., S.S. en J.Y van het Hof van Justitie volgt dat een voorlopige voorziening die tot gevolg heeft dat de overdrachtstermijn wordt opgeschort in afwachting van de uitkomst van een hoger beroep, alleen kan worden getroffen als de uitvoering van het overdrachtsbesluit in beroep op grond van de artikelen 29, eerste lid, en 27, derde of vierde lid, van de Dublinverordening, is opgeschort in afwachting van de uitkomst van het beroep of bezwaar in eerste aanleg. Uit dit arrest en uit de uitspraak van de Afdeling van 22 november 2023 volgt dat alleen een voorlopige voorziening die in eerste aanleg is getroffen, de overdrachtstermijn opschort.
De mogelijkheid tot het doen van verzet is geregeld in artikel 8:55 van de Awb. Dit artikel staat in titel 8.2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) (behandeling van het beroep in eerste aanleg) en maakt dus deel uit van de beroepsprocedure in eerste aanleg. Uit de onder 2.2. vermelde rechtspraak volgt dat de minister zich terecht op het standpunt stelt dat de overdrachtstermijn met de op 16 maart 2026 getroffen voorlopige voorziening is opgeschort. Dat de voorzieningenrechter van deze rechtbank eerder een verzoek om voorlopige voorziening niet-ontvankelijk heeft verklaard, laat onverlet dat op een later tijdstip in de procedure in eerste aanleg, zoals hier in de verzetsprocedure, de uiterste overdrachtstermijn alsnog kan worden opgeschort. Dat de voorzieningenrechter in de uitspraak van 16 maart 2026 heeft overwogen dat aannemelijk is dat vóór het einde van de uiterste overdrachtstermijn uitspraak op het verzet zal worden gedaan, doet aan de opschortende werking van die uitspraak niet af. Met een uitspraak van 14 april 2026 is het verzet van eiseres ongegrond verklaard. Vanaf die datum is de overdrachtstermijn van zes maanden (opnieuw) gaan lopen. De uiterste overdrachtstermijn was dus nog niet verlopen gedurende de termijn dat eiseres in bewaring is gesteld. Om die reden bestond een concreet aanknopingspunt voor overdracht.
Kunnen de gronden de maatregel van bewaring dragen?
3. In de maatregel van bewaring heeft de minister overwogen dat de maatregel nodig was, omdat een concreet aanknopingspunt bestond voor een overdracht als bedoeld in de Dublinverordening en een significant risico bestond dat eiseres zich aan het toezicht zou onttrekken. De minister heeft, onder verwijzing naar artikel 5.1b, tweede, derde en vierde lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb 2000), als zware gronden vermeld dat eiseres:3a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan;3k. een overdrachtsbesluit heeft ontvangen en geen medewerking verleent aan de overdracht aan de lidstaat die verantwoordelijk is voor de behandeling van haar asielverzoek;en als lichte gronden vermeld dat eiseres:4a. zich niet aan een of meer andere voor haar geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb heeft gehouden;4c. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;4d. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.
Eiseres betwist alle zware en lichte gronden. Eiseres betoogt dat zware grond 3a niet aan haar kon worden tegengeworpen, omdat zij met een paspoort met daarin een geldig Schengenvisum is binnengekomen in Nederland. Ook zware grond 3k kan niet aan eiseres worden tegengeworpen, omdat de uiterste overdrachtstermijn ten tijde van de geplande overdracht op 28 april 2026 was verlopen, waardoor eiseres niet hoefde mee te werken.
Naar het oordeel van de rechtbank kunnen zware gronden 3a en 3k de maatregel van bewaring dragen. Zoals de minister terecht op zitting heeft gesteld is eiseres met een visum kort verblijf binnengekomen in Nederland. Om die reden is eiseres Nederland met een ander doel binnengekomen dan waarvoor het visum bedoeld is, waardoor eiseres niet op de juiste wijze is binnengekomen. Dit maakt dat zware grond 3a feitelijk juist is en aan eiseres mocht worden tegengeworpen. Ook zware grond 3k is feitelijk juist. Zoals onder 2.3 is geoordeeld heeft de minister terecht gesteld dat de uiterste overdrachtstermijn is opgeschort. Dit maakt dat de uiterste overdrachtstermijn niet was verlopen ten tijde van de geplande overdracht op 28 april 2026. Dat eiseres destijds niet heeft meegewerkt aan de overdracht kan dan ook aan haar worden tegengeworpen. Deze gronden tezamen zijn voldoende om de maatregel van bewaring te kunnen dragen. Hetgeen verder is aangevoerd tegen de overige aan de maatregel ten grondslag gelegde gronden kan daarom niet leiden tot onrechtmatigheid van de bewaring. Wat eiseres heeft aangevoerd tegen de overige gronden behoeft daarom verder geen bespreking. Deze beroepsgrond slaagt niet.
Heeft de minister voldoende voortvarend gehandeld?
4. Eiseres betoogt dat de minister onvoldoende voortvarend heeft gehandeld. Het besluit op het bezwaar van eiseres tegen de feitelijke overdracht had op 4 juni 2026 genomen kunnen worden. De minister wist toen al dat eiseres op 10 juni 2026 overdragen ging worden aan de Spaanse autoriteiten. Ook heeft de minister hierbij onvoldoende rekening gehouden met het belang van het kind. Het is onvoldoende voortvarend en niet in het belang van het kind dat is gewacht tot 8 juni 2026 met het aankondigen van de overdracht.
Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister voldoende voortvarend gehandeld. Hierbij is van belang dat de voorzieningenrechter van deze rechtbank, zittingsplaats Groningen, op 3 juni 2026 een voorlopige voorziening heeft toegewezen waardoor eiseres de beslissing op bezwaar in Nederland mocht afwachten. Hierdoor is de geplande overdracht van 3 juni 2026 geannuleerd. De minister heeft op de zitting terecht gesteld dat eerst moest worden gekeken naar deze uitspraak voordat de beslissing op bezwaar kon worden genomen. Vervolgens is op 4 juni 2026 de overdracht op 10 juni 2026 aangekondigd. Met de belangen van het kind van eiseres, is naar het oordeel van de rechtbank tot aan het moment van opheffing van de maatregel van bewaring afdoende rekening gehouden, mede gelet op de verzwaarde belangenafweging die in die maatregel is gemaakt en de totale duur van de bewaring. Deze beroepsgrond slaagt niet.
Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?
5. In de door de minister en eiser verstrekte gegevens ziet de rechtbank geen grond om, ambtshalve toetsend, te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.
Conclusie en gevolgen
6. Het beroep is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Voor een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep ongegrond;- wijst het verzoek om schadevergoeding af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. G.W.B. Heijmans, rechter, in aanwezigheid van de griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Rechtsmiddel
Tegen deze uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen één week na de dag van bekendmaking.