ECLI:NL:RBOVE:2026:6478

1. Samenvatting

Deze uitspraak gaat over de verzoeken van ACT om een nieuwe begunstigingstermijn te verbinden aan de last onder dwangsom die aan haar is opgelegd evenals het aanpassen van de modaliteit van de dwangsom die daaraan is verbonden. De verzoeken worden toegewezen.

2. Inleiding: feiten en procesverloop

Met het besluit van 11 februari 2026 heeft het college aan ACT een last onder dwangsom opgelegd, waarin ACT is gelast voor 1 mei 2026 de concentratie van PAK, benzeen en MVP2 stoffen (o.a. formaldehyde) te reduceren en gereduceerd te houden zodat wordt voldaan aan de emissiegrenswaarden in artikelen 4.127 en 5.30 van het Besluit activiteiten leefomgeving. Indien niet, niet volledig of niet tijdig aan één of alle lastgevingen wordt voldaan, verbeurt ACT van rechtswege een dwangsom van € 1.000.000, - ineens.

Met het besluit van 29 april 2026 heeft het college de begunstigingstermijn verlengd tot en met 15 september 2026, zoals verzocht door ACT.

Op 18 augustus 2026 heeft het college een omgevingsvergunning aan ACT verleend voor het wijzigen van de milieubelastende activiteit, die (ook) de installatie van het Environox-systeem mogelijk maakt.

Op 1 september 2026 heeft het college het bezwaar van ACT gericht tegen het besluit van 11 februari 2026 ongegrond verklaard. ACT heeft daartegen beroep ingesteld.

ACT heeft het college op 14 september 2026 verzocht de begunstigingstermijn te verlengen tot en met 15 november 2026 en de modaliteit van de dwangsom aan te passen. Deze verzoeken zijn met het besluit van 22 september 2026 door het college afgewezen. ACT heeft tegen dit besluit bezwaar gemaakt.

Om te kunnen voldoen aan de last onder dwangsom heeft ACT op 15 september 2026 haar productie stilgelegd.

In afwachting van de bezwaar- en beroepsprocedure heeft ACT de voorzieningenrechter verzocht een voorlopige voorziening te treffen. In afwachting van de beslissing op bezwaar genoemd onder 2.5. verzoekt ACT een nieuwe begunstigingstermijn te verbinden aan de last onder dwangsom. ACT verzoekt ten aanzien van de beroepsprocedure genoemd onder 2.4. de modaliteit van de dwangsom tot aan de uitspraak in beroep aan te passen naar € 100.000, - per overtreding met een maximum van € 1.000.000, -.

De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 21 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: ACT, vertegenwoordigd door [naam 1], [naam 2] en [naam 3], de gemachtigde van ACT en de gemachtigden van het college.

3. Beoordeling door de voorzieningenrechter

De voorzieningenrechter wijst de verzoeken toe. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.

Spoedeisend belang

De voorzieningenrechter is van oordeel dat ACT een spoedeisend belang heeft bij een beoordeling van haar verzoek door de voorzieningenrechter.

Begunstigingstermijn

Tussen partijen staat niet ter discussie dat de begunstigingstermijn is verstreken en dat er – door stillegging van de productie per 15 september 2026 – nog geen dwangsommen zijn verbeurd. Dit maakt het mogelijk aan de last een nieuwe begunstigingstermijn te verbinden.

Om te kunnen voldoen aan de emissiegrenswaarden en last onder dwangsom is ACT al geruime tijd bezig met de aanschaf en installatie van een rookgasreinigingssysteem, het Environox-systeem. Partijen zijn het erover eens dat het aannemelijk is dat met dit systeem voldaan kan worden aan de emissiegrenswaarden en daarmee aan de lasten. Mede op basis daarvan en de planning die ACT heeft overgelegd ten aanzien van de realisatie van het systeem heeft het college op 29 april 2026 ook besloten om de begunstigingstermijn te verlengen tot en met 15 september 2026, zoals door ACT verzocht.

In het bezwaar, beroep- en verzoekschriften alsmede op zitting heeft ACT toegelicht waarom het haar niet is gelukt om voor 15 september 2026 het Environox-systeem volledig draaiende te krijgen en daarmee te voldoen aan de last onder dwangsom. De voorzieningenrechter begrijpt dat ACT bij de installatie daarvan afhankelijk is van de leverancier en dat er sprake is van een uniek systeem dat voor ACT is ontworpen, en dat voor het eerst zal worden gebruikt in Nederland (en in de wereld), waarbij nieuwe technologie moet worden toegepast. Dit is door verweerder niet betwist. Daarnaast is er door de leverancier een verkeerd onderdeel geleverd, dat binnen een paar dagen na de behandeling op zitting van deze zaken vervangen zal worden.

ACT heeft verder op zitting toegelicht dat met de komst van het onderdeel de bouw van het Environox-systeem kan worden afgerond. Dit zal daarmee nog slechts een paar dagen in beslag nemen. Het systeem dient daarna echter nog ingeregeld te worden.

Voor die inregelfase vraagt ACT nu een nieuwe begunstigingstermijn aan de last onder dwangsom te verbinden. Die begunstigingstermijn moet 15 dagen inhouden, beginnend vanaf de opstart van het Environox-systeem. ACT vraagt om deze begunstigingstermijn omdat zij in de inregelfase niet kan garanderen dat er op ieder moment al volledig aan de emissiegrenswaarden kan worden voldaan. Zonder een nieuwe begunstigingstermijn loopt ACT daarmee het risico een dwangsom van € 1.000.000, - ineens te verbeuren indien het college na controle constateert dat er sprake is van een overschrijding van de emissiegrenswaarden. Op zitting heeft het college ook verduidelijkt dat hij de mogelijkheid tot het doen van controle gedurende de inregelfase niet uitsluit.

Het college heeft zich in het besluit van 22 september 2026 en op zitting op het standpunt gesteld dat ACT voldoende tijd is gegeven om te kunnen voldoen aan de last onder dwangsom. Hij wijst er daarbij op dat in het eerdere verlengingsbesluit door het college is aangesloten bij de door ACT zelf overlegde planning, waarbij ook al rekening is gehouden met de inregeltijd. Het college stelt om die reden nu het algemeen belang voorop.

De voorzieningenrechter ziet echter aanleiding een voorlopige voorziening te treffen, die inhoudt dat aan de last onder dwangsom die aan ACT is opgelegd een nieuwe begunstigingstermijn wordt verbonden. De voorzieningenrechter onderkent het algemeen belang waarop het college wijst, maar vindt daartegenover zwaar wegen dat ACT in dit geval te maken heeft met de realisatie van een uniek en nieuw technologisch systeem, en dat dit systeem juist wordt geïnstalleerd zodat ACT aan de last kan voldoen. Ook acht de voorzieningenrechter van belang dat partijen er op dit moment van uitgaan dat met het nieuwe systeem daadwerkelijk aan de emissiegrenswaarden zal kunnen worden voldaan. De voorzieningenrechter vindt het aannemelijk dat de complexiteit van het nieuwe systeem maakt dat de termijn toch niet haalbaar is gebleken. Ook betrekt de voorzieningenrechter hierbij de omstandigheid dat ACT afhankelijk is (geweest) van de leverancier voor de levering en installatie van het Environox-systeem, en dat uit de stukken evenals de informatie op zitting blijkt dat ACT gedurende de begunstigingstermijn de nodige stappen heeft ondernomen om te proberen binnen de begunstigingstermijn aan de lasten te voldoen. Voorts vindt de voorzieningenrechter van belang dat het hier om een betrekkelijk korte periode gaat van 15 werkdagen.

De nieuwe begunstigingstermijn wordt vastgesteld op 15 werkdagen beginnend vanaf de opstart van de Environox-installatie, met als uiterlijke einddatum 30 november 2026.

Volledigheidshalve merkt de voorzieningenrechter op dat ACT het college 48 uur voor de opstart van de Environox-installatie inlicht daarover.

Modaliteit van de dwangsom

ACT heeft de voorzieningenrechter verzocht de modaliteit van de dwangsom tot aan het moment van de uitspraak in de beroepsprocedure te wijzigen door het dwangsombedrag op € 100.000, - met een maximum van € 1.000.000, - te stellen.

De voorzieningenrechter ziet aanleiding dit verzoek toe te wijzen. De voorzieningenrechter vindt daarbij van belang dat er sprake is van een andere situatie dan ten tijde van de oplegging van de last onder dwangsom. Zoals reeds overwogen staat tussen partijen niet ter discussie dat ACT sinds de oplegging van de last onder dwangsom de nodige stappen heeft ondernomen om daaraan te kunnen voldoen en dat ten gevolge daarvan ACT op dit moment een systeem in handen heeft, waarvan het voor beide partijen ook aannemelijk is dat daarmee voldaan kan worden aan de emissiegrenswaarden en daarmee aan de lasten. Hoewel de voorzieningenrechter het college erin volgt dat een hoger dwangsombedrag noodzakelijk kan zijn voor de prikkel, erop gelet dat ACT aan eerdere lasten onder dwangsom niet heeft voldaan, komt de voorzieningenrechter tot het voorlopig oordeel dat gelet op wat hiervoor is overwogen het niet langer redelijk is om aan ACT bij een overtreding een dwangsom op te leggen van € 1.000.000,- ineens.

De voorzieningenrechter bepaalt bij wijze van voorlopige voorziening dat het dwangsombedrag tot het moment van de uitspraak in de beroepsprocedure wordt vastgesteld op € 100.000,- per overtreding met een maximum van € 1.000.000, -.

4. Conclusie en gevolgen

De voorzieningenrechter wijst de verzoeken toe.

Omdat de voorzieningenrechter de verzoeken toewijst moet het college het griffierecht aan ACT vergoeden. ACT krijgt ook een vergoeding van haar proceskosten.

Het college moet deze vergoeding betalen. De vergoeding is met toepassing van het Besluit proceskosten bestuursrecht als volgt berekend. Voor de rechtsbijstand door een gemachtigde krijgt verzoeker een vast bedrag per proceshandeling. De gemachtigde heeft de verzoekschriften ingediend en heeft aan de zitting deelgenomen. Elke proceshandeling heeft een waarde van € 934,-. De vergoeding bedraagt dan in totaal € 2.802,-.

Beslissing

De voorzieningenrechter:

treft de voorlopige voorziening dat aan de last onder dwangsom een nieuwe begunstigingstermijn wordt verbonden, vastgesteld op 15 werkdagen beginnend vanaf de opstart van de Environox-installatie, met als uiterlijke einddatum 30 november 2026;

bepaalt bij wijze van voorlopige voorziening dat het dwangsombedrag tot het moment van de uitspraak in de beroepsprocedure wordt vastgesteld op € 100.000,- per overtreding met een maximum van € 1.000.000, -;

bepaalt dat het college het griffierecht van in totaal € 794,- aan ACT moet vergoeden;

veroordeelt het college tot betaling van € 2.802,- aan proceskosten aan ACT.

Deze uitspraak is gedaan door mr. K. Ides, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. J.C. Smitstra, griffier. Uitgesproken in het openbaar op:

griffier

voorzieningenrechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.